تخم نطفه دار مرغ جهادی
مقدمه
در سالهای اخیر، پرورش طیور به یکی از سودآورترین فعالیتهای کشاورزی تبدیل شده است. یکی از نژادهای پرطرفدار در بین مرغداران، مرغ جهادی است که به دلیل بهرهوری بالا، مقاومت در برابر بیماریها و تولید تخم مناسب برای جوجهکشی، جایگاه ویژهای در صنعت پرورش طیور دارد. در این مقاله، به بررسی تخم نطفه دار مرغ جهادی، ویژگیهای آن، شرایط نگهداری، جوجهکشی و نکات مهم در افزایش بازدهی آن خواهیم پرداخت.
۱. تخم نطفه دار چیست؟
تخم نطفه دار، تخمی است که در اثر جفتگیری طبیعی یا مصنوعی بین مرغ و خروس بارور شده و دارای جنین زنده است. این نوع تخمها تحت شرایط مناسب دستگاه جوجهکشی یا مرغ کرچ، قابلیت تبدیل شدن به جوجه را دارند.
تفاوت تخم نطفه دار با تخم خوراکی
- نطفهدار بودن: در تخم نطفه دار، سلولهای جنینی رشد کردهاند، در حالی که تخم خوراکی فاقد نطفه است.
- شرایط نگهداری: تخمهای نطفه دار باید در شرایط دمایی و رطوبتی خاصی حفظ شوند، اما تخمهای خوراکی نیازی به این مراقبتها ندارند.
- کاربرد: تخمهای نطفه دار برای جوجهکشی و افزایش گله استفاده میشوند، در حالی که تخمهای خوراکی برای مصرف انسانی به کار میروند.
۲. مرغ جهادی و ویژگیهای آن
مرغ جهادی یک نژاد اصلاحشده از ترکیب نژادهای محلی و تجاری است که برای تولید تخم و گوشت بهینه شده است. این نژاد به دلیل مقاومت بالا در برابر بیماریها و بازدهی مناسب، محبوبیت زیادی در بین پرورشدهندگان دارد.
ویژگیهای بارز مرغ جهادی:
- رشد سریع: نسبت به نژادهای محلی، رشد سریعتری دارد.
- مقاومت بالا: در برابر شرایط سخت آبوهوایی و بیماریها مقاوم است.
- تولید تخم مناسب: در صورت تغذیه استاندارد، تولید تخم بالایی دارد.
- سازگاری با شرایط پرورش در محیطهای باز و بسته: این نژاد در هر دو نوع سیستم پرورش عملکرد مطلوبی دارد.
۳. شرایط لازم برای نگهداری و تولید تخم نطفه دار مرغ جهادی
برای تولید تخم نطفه دار با کیفیت بالا، باید به شرایط محیطی و تغذیهای مرغها توجه ویژهای داشت.
الف) تغذیه مناسب
- استفاده از دان مخصوص تخمگذار با میزان پروتئین بین ۱۴ تا ۱۸ درصد
- تأمین کلسیم کافی برای جلوگیری از شکنندگی تخم
- افزودن ویتامینها و مواد معدنی به خوراک
- استفاده از منابع پروبیوتیک و مواد ضدعفونیکننده طبیعی برای حفظ سلامت دستگاه گوارش
ب) نسبت صحیح مرغ و خروس
برای تضمین باروری تخمها، باید نسبت مناسبی بین تعداد مرغها و خروسها رعایت شود. معمولاً یک خروس برای هر ۸ تا ۱۰ مرغ توصیه میشود.
ج) بهداشت و محیط مناسب
- ضدعفونی مرتب لانه و تجهیزات
- تأمین نور کافی (۱۴ تا ۱۶ ساعت در روز) برای تحریک تخمگذاری
- کنترل دما بین ۱۸ تا ۲۲ درجه سانتیگراد
- حفظ رطوبت نسبی ۵۰ تا ۶۰ درصد
۴. نحوه تشخیص تخم نطفه دار مرغ جهادی
قبل از قرار دادن تخمها در دستگاه جوجهکشی، باید از نطفهدار بودن آنها اطمینان حاصل کرد. چند روش برای تشخیص نطفهدار بودن تخمها وجود دارد:
الف) کندلینگ (نوربینی)
- تخمها را در محیط تاریک مقابل نور قوی قرار دهید.
- در صورت وجود نقطه تاریک و رگههای خونی، تخم نطفه دار است.
- اگر تخم یکنواخت روشن باشد، نطفه ندارد.
ب) روش آزمایش شناور
- تخم را در ظرف آب ولرم قرار دهید.
- اگر تخم کمی زاویهدار بایستد، احتمال نطفهدار بودن آن بالاست.
- اگر کاملاً روی آب بخوابد، احتمال نطفه نداشتن آن زیاد است.
۵. اصول جوجهکشی از تخم نطفه دار مرغ جهادی
برای افزایش درصد جوجهدرآوری، باید شرایط استاندارد جوجهکشی رعایت شود.
الف) انتخاب و ذخیرهسازی تخمهای نطفه دار
- انتخاب تخمهای سالم، بدون ترک و اندازه متوسط
- نگهداری تخمها در دمای ۱۵ تا ۱۸ درجه سانتیگراد
- حداکثر ۵ تا ۷ روز ذخیرهسازی قبل از قرار دادن در دستگاه
ب) تنظیمات دستگاه جوجهکشی
- دمای مطلوب: ۳۷.۵ درجه سانتیگراد
- رطوبت مناسب: ۵۵ تا ۶۵ درصد
- چرخاندن تخمها: حداقل ۴ تا ۶ بار در روز تا روز هجدهم
- افزایش رطوبت به ۷۰ درصد در روزهای آخر برای کمک به خروج جوجهها
ج) زمان جوجهدرآوری
معمولاً تخمهای نطفه دار مرغ جهادی پس از ۲۱ روز به جوجه تبدیل میشوند. در روزهای پایانی، جوجهها با نوک زدن به پوسته تخم، از آن خارج میشوند.
۶. نکات مهم برای افزایش درصد جوجهدرآوری
- انتخاب تخمهای نطفه دار باکیفیت
- رعایت شرایط بهداشتی در دستگاه جوجهکشی
- تنظیم دقیق دما و رطوبت
- چرخاندن منظم تخمها برای جلوگیری از چسبیدن جنین به پوسته
- عدم باز کردن دستگاه در روزهای پایانی برای حفظ رطوبت و جلوگیری از شوک حرارتی
۷. بیماریها و مشکلات رایج در تخم نطفه دار مرغ جهادی
برخی از مشکلات رایج که ممکن است در تولید تخم نطفه دار و فرآیند جوجهکشی ایجاد شود، شامل موارد زیر است:
الف) کاهش نرخ باروری تخمها
- کمبود تغذیه مناسب
- ضعف ژنتیکی خروسها
- استرس محیطی بالا
ب) عدم رشد جنین درون تخم
- دمای نامناسب دستگاه جوجهکشی
- عدم چرخاندن تخمها
- آلودگی میکروبی تخمها
ج) مشکلات جوجهدرآوری
- رطوبت ناکافی در روزهای آخر
- ضعیف بودن جوجهها به دلیل کمبود ویتامینها و مواد معدنی
۸. نتیجهگیری
تخم نطفه دار مرغ جهادی یکی از گزینههای عالی برای پرورشدهندگان طیور است که میخواهند گله خود را افزایش دهند. برای موفقیت در جوجهکشی، باید به اصول تغذیه، بهداشت، مدیریت خروسها و شرایط استاندارد جوجهکشی توجه ویژهای داشت. با رعایت این نکات، میتوان درصد جوجهدرآوری را افزایش داده و کسبوکار پرورش طیور را به سطح بالاتری رساند.